De Stamkweek

Voor de ervaren kweker van kanarievogels en/of mutaties zal dit zeker niets nieuws zijn. Dat er direct topvogels gekweekt gaan worden als men goed aan stamkweek doet, is ook wel wat overdreven, maar toch. DE STAMKWEEK IS DE KORTSTE WEG NAAR HET RESULTAAT TOE. Men is gauw geneigd te zeggen dat de topkwekers veel foefjes kennen enzovoort. Ik denk dat er tijdens het hele kweekproces van de vogels weinig foefjes zijn uit te halen. Goed koppelen met goede gezonde vogels met de kennis van de achtergrond van de kweekvogels (stam) zal het meeste resultaat geven. Met andere woorden, de kweker zal doordacht te werk gaan. Overwegen welke vogels men gaat kweken, de afstamming van de vogels goed kennen, hun erfelijke factoren. Kortom, zij kennen bijna alle eigenschappen van deze vogels. Hoe zij dat nu doen heel eenvoudig, zij doen al jaren aan STAMKWEEK. Het is hierover dat ik in dit artikel iets wil schrijven en u probeer te overtuigen van het nut van de stamkweek.

Kijk en vergelijk

Wat is nu een stam?

Dit is een aantal vogels afkomstig uit een populatie vogels die qua afstamming in meer of mindere mate verwantschap met elkaar hebben. Dus een streng geselecteerde groep vogels, die weinig of geen verschil laten zien in hun erfelijke overdrachten. Het zogenaamde verdringingskruisen heeft ertoe geleid dat de meeste ongewenste eigenschappen zijn verdwenen, en men heeft getracht de goede eigenschappen te behouden, en zelfs te verbeteren, van welke aard deze ook zijn. Dus een STAM is een collectie vogels met dezelfde kenmerken, zowel in pigment en vetstoffen, vorm, gedrag, houding, ja zelfs in de erfelijke eigenschappen. Dit is voor de verdere kweek erg belangrijk. Kortom, de stam moet een waar kleurbeeld vormen in kleurtekening, vorm, houding, bevedering; ook de rust in de vogels speelt hierbij een factor, enzovoort. Als men begint met een stamkweek, is men verplicht op alles te letten en goed vast te leggen in je kweekboek (zonder dit boek is stamkweek onmogelijk). Dit vanaf de koppeling tot dat de vogels zelfstandig zijn; alles vastleggen, onder andere:

  • De afstamming van de vogels
  • De erfelijke factoren (die men al moet weten)
  • Gedrag van de vogels (aantal eieren, nestbouw, voeren, enz.)
  • De groei van de vogels (kleur…)
  • Vorm, bevedering, houding, grootte, enz.
  • Het aantal en de kenmerken van bonte jongen
  • TT-resultaten vastleggen en bijhouden

Later gaat men beginnen alle slechte en minder goede eigenschappen uit te schakelen. De vogels met de gewenste eigenschappen, zoals wij die graag zien en zoals in de standaard is voorgeschreven, zullen we behouden voor onze verdere stamkweek.

Het opbouwen van een stam

Indien men al beschikt over een selectie vogels die het redelijk goed doen, zowel in de kweek als op de TT, en die dus de standaardeisen goed benaderen en waarvan men de erfelijke eigenschappen goed kent, is de basis al gelegd om aan stamkweek te beginnen. Met andere woorden, hiermee kun je verder een goede stam gaan opbouwen. Kweek dan in deze groep vogels nog geen nieuw bloed in. Heeft men deze gegevens niet, of wil men een andere kleur gaan kweken, dan is het natuurlijk wat anders. Wat men dan te doen staat? Ga naar een kweker toe na het kweekseizoen die jouw gewenste kleurslag heeft en waarvan je weet via TT-uitslagen dat zijn resultaten goed zijn met deze vogels, en dit niet met een of twee vogels maar met meerdere vogels van deze kleurslag en dit al over een langere periode. Dit geeft je een degelijke garantie dat hij over goede vogels (STAM) beschikt en dus zeker ook aan stamkweek zal doen. Ik hoor al eens zeggen: ja, maar die meneer verkoopt toch ook niet zijn beste vogels, dat is dan ook bijna wel zo, maar deze meneer kan ook niet al zijn vogels behouden. En als u bij hem een goede afspraak maakt, zult u zeker een goede keuze kunnen maken uit zijn verkoopvogels die ook uit zijn stam komen en dus voorzien zijn van deze goede erfelijke factoren. En waar u zeker mee kunt beginnen met stamkweek. Bij deze kweker gaat men kopen: 2 mannen en 4 poppen. De poppen mogen twee zusters zijn, de andere twee poppen mogen niet verwant zijn. Uiteraard zult u dat zelf controleren in het kweekboek van de verkoper; vraag hier naar, hij zal u dat zeker laten zien. Noteer eventuele aan- en opmerkingen indien deze erin vermeld staan. U controleert het volgende…:

  • Kleurslag van de vogels
  • Afstamming van de vogels
  • Erfelijke factoren van de vogels
  • De ringnummers
  • De grootte van het nest
  • Eventuele TT-uitslagen

De reden dat we twee verschillende poppen kopen, heeft als doel om zo lang mogelijk door te kweken met de nakomelingen. Als we onze twee mannen (broers) zouden koppelen aan de vier zusters (door wisselbroed), zitten we direct in regelrechte inteelt. Zeker als we onze jonge vogels naderhand nog eens onderling gaan koppelen (inteelt mag, maar wel tot een zekere hoogte en met goede, sterke uitgeselecteerde vogels).

De kweek

Als we met de hierboven beschreven vogels gaan kweken, krijgen we in het eerste jaar HALFBROER en HALFZUSTER van elkaar. Hieruit selecteren we na de kweek de beste vogels op basis van kleur, tekening, bevedering, grootte, vorm, enzovoort. Nadat we de vogels hebben uitgezocht, zowel van de man als van de pop, kunnen we weer een keuze maken voor het volgende jaar, bijvoorbeeld HALFBROER + HALFZUSTER of nog verder gaan, bijvoorbeeld VADER + DOCHTER of ZOON + MOEDER. Het is duidelijk dat bij deze laatste koppelingen de vogels goed moeten zijn in grootte en vorm, inclusief bevederingstructuur.

Indien na deze koppelingen en enkele kweekjaren later blijkt dat enkele jonge vogels niet aan de verwachtingen voldoen, bijvoorbeeld ze worden te klein of de bevederingstructuur wordt minder, dan is het verstandig om een vogel aan te kopen met de eigenschap die uw vogels minder hebben laten zien in hun uiterlijk. Het doel hiervan is om uit dat koppel met nieuw bloed jonge vogels in te zetten in uw bestaande stamvogels. Natuurlijk kunnen we ook nog een jonge vogel uit de tweede generatie terugkoppelen aan de grootvader en/of grootmoeder, ja zelfs aan overgrootvader/moeder.

We kunnen, indien we doordacht en zorgvuldig te werk gaan, ver gaan wat betreft de verwantschap van onze kweekvogels, zonder aan regelrechte inteelt te doen. Broer + zus is wel de kortste weg om alle goede en slechte eigenschappen uit te selecteren, maar weet wel dat dit alleen kan bij kerngezonde en sterke uitgeselecteerde kweekvogels. Het is om die reden dat deze methode niet direct wordt aanbevolen. Het zal nu ook wel duidelijk worden dat we een goede kweekadministratie nodig hebben en dus ook niet te snel een vreemde vogel in je stam moet gaan in kweken. Kortom, in de eerste jaren moet men als volgt gaan kweken:

A – Eerste jaar:

1. MAN + POP (Halfbroer en halfzusters)
2. POP + MAN (Halfzuster en halfbroer)

B – Tweede jaar (jongen of oudervogels van paring A):

1. VADER + DOCHTER.
2. MOEDER + ZOON.
3. NEEF + NICHT.
4. HALFBROER + HALFZUSTER.
5. OOM + NICHT.
6. TANTE + NEEF.

Ik begrijp dat deze termen misschien vreemd kunnen overkomen, maar voor beginnende kwekers leek het me de duidelijkste aanpak. Nu, in een meer traditionele formulering:

C – Derde jaar:

Jonge vogels, zoals genoemd in B, onderling koppelen.

D – Vierde jaar:

Dit is vooral voor ervaren kwekers. Als het nodig is, kunnen enkele oudere vogels gekoppeld worden aan enkele nieuw aangekochte vogels. Zorg er wel voor dat deze nauw verwant zijn maar toch drager zijn van nieuw bloed. Hierdoor kunnen ze het komende jaar weer worden ingezet in onze stam. Op deze manier kunnen we vele jaren doorgaan zonder in regelrechte inteelt te vervallen en zo kunnen we succesvol blijven meedraaien aan de top, wat uiteindelijk het doel is van stamkweek.

Een veelgebruikte methode, die ik graag met je deel en aanbeveel, is de volgende. Misschien is het een tip om beide methoden uit te proberen met twee lijnen.

Deze methode staat bekend als de patrokliene en/of matrokliene methode.

Patrokliene methode = vadergelijkend.

Matrokliene methode = moedergelijkend.

Deze methode lijkt sterk op de eerder beschreven methode A-B-C-D en kan als volgt worden toegepast.

De Patrokliene Methode (Vader Gelijkend):

Eerste jaar: Man van stamvader paren met 2 à 3 goede poppen.

Tweede jaar: De mooiste en beste dochters paren met de stamvader.

Derde jaar: De mooiste poppen uit het tweede jaar koppelen aan de stamvader.

Vierde jaar: De nakomelingen van het derde jaar onderling laten kweken.

De Matrokliene Methode (Moeder Gelijkend):

Deze methode kunnen we starten met vogels uit het tweede jaar van de patrokliene methode. Hierdoor krijgen we twee lijnen:

– EEN LIJN: Vadergelijkend (patrokliene methode)
– EEN LIJN: Moedergelijkend (matrokliene methode)

Hoe dit werkt:

Eerste jaar: Pop van stammoeder paren met een goede en betrouwbare man uit de patrokliene methode.

Tweede jaar: De mooiste zoon uit het derde jaar paren met de stammoeder.

Derde jaar: De beste zoon uit het derde jaar paren met de stammoeder of een dochter uit het tweede jaar.

Vierde jaar: Nu hebben we twee lijnen, beide gelijkend op de patrokliene methode. De jongen uit het vierde jaar kunnen onderling worden gekoppeld, waarna we opnieuw beginnen met het vormen van twee lijnen.

Met deze methoden is het mogelijk om binnen enkele jaren een goede stam op te bouwen en te behouden. Natuurlijk moet men gespaard blijven van ziekten en andere tegenslagen. Het is ook aan te raden om na enkele jaren een nieuwe lijn langs de bestaande lijn op te zetten. Blijf altijd alert op dominante factoren.

Besluit

De bedoeling van stamkweek zou nu duidelijk moeten zijn, veronderstel ik. We leggen een basis waaruit regelmatig goede vogels zouden moeten voortkomen, uiteraard met de nodige kennis en zonder tegenslagen zoals ziekten, enzovoort. Het is niet nodig om elk jaar nieuwe vogels aan te kopen; we zijn nu in staat om via stamkweek regelmatig succes te behalen op tentoonstellingen. Als we het goed hebben gedaan, beschikken we nu over goed uitgeselecteerde kweekvogels. Succes op lange termijn is verzekerd via stamkweek, zonder constant nieuwe vogels te moeten aanschaffen en opnieuw af te wachten wat hun nakomelingen zullen brengen.

Tips voor het opzetten van een stam:

1. Begin niet met te veel verschillende soorten vogels.
2. Focus op één of twee specialiteiten.
3. Pas een zeer strenge selectie toe.
4. Koop vogels bij iemand die maar enkele soorten heeft en hierin een specialiteit heeft ontwikkeld.
5. Noteer alles in een kweekboek en koop via een kweekboek.
6. Let op bevederingstructuur, grondkleur/tekening en/of schimmelfactor.
7. Weet wat je kweekt en lees de standaarden van die vogels.
8. Kweek niet te snel nieuw bloed in, tenzij noodzakelijk.
9. Blijf je vogels vergelijken op tentoonstellingen met andere toppers in deze soort.
10. Sluit jonge vogels met een levervlek in het nest altijd uit voor verdere kweek.

Beste kanariekwekers,

Ik hoop dat dit artikel de stamkweek voor u verduidelijkt. Het lijkt misschien wat ingewikkeld, maar ik weet zeker dat het de moeite waard zal zijn zodra u ermee begint. Hoe eerder u begint, des te sneller zult u goede vogels kweken met een sterke stam voor de komende jaren. Maak alvast een begin in het komende kweekseizoen, doe het in overleg en doordacht, weet wat u wilt (niet te veel soorten), en onthoud dat een strenge selectie en een goed kweekboek, samen met stamkweek, de kortste weg naar succes vormen.

Wout van Gils

More Articles

De kweek

Het Rui-seizoen als Krachtige Indicator

Het Rui-seizoen als Krachtige Indicator Wanneer de vogels in goede gezondheid verkeren, zal de rui normaal en redelijk snel verlopen, maar het is essentieel om

Done
ClosePlease login

No account yet? Register

De kweek

Fok tips door Wout van Gils

Vanuit zijn ervaring heeft Wout vastgesteld dat de mannetjes over het algemeen achterlopen op de hennen wat betreft de broedconditie. Daarom plaatst hij ze eerst

Done
ClosePlease login

No account yet? Register

De kweek

Kuikens worden onafhankelijk

Men hoort vaak van kuikens die sterven als ze bijna onafhankelijk worden. Natuurlijk kan van zwakkere vogels worden verwacht dat ze sterven door natuurlijke selectie.

Done
ClosePlease login

No account yet? Register

De kweek

Artikel in vogelvreugd Wout Van Gils

Wout van Gils De Nederlandse vogelpublicatie “Vogelvreugd” heeft recentelijk het uitstekende werk van Wout van Gils erkend bij het opzetten van zijn website www.woutvangils.be, die

Done
ClosePlease login

No account yet? Register

De kweek

Het Rui-seizoen als Krachtige Indicator

Het Rui-seizoen als Krachtige Indicator Wanneer de vogels in goede gezondheid verkeren, zal de rui normaal en redelijk snel verlopen, maar het is essentieel om

Done
ClosePlease login

No account yet? Register

De kweek

Fok tips door Wout van Gils

Vanuit zijn ervaring heeft Wout vastgesteld dat de mannetjes over het algemeen achterlopen op de hennen wat betreft de broedconditie. Daarom plaatst hij ze eerst

Done
ClosePlease login

No account yet? Register