Het houden van kanaries (Beginners Deel 1)

Het houden van kanaries (Beginners Deel 1)

voliere6

Wanneer men vogels gaat houden, zijn er verschillende manieren om dit te doen, zoals in een gezelschapsvolière, een binnenverblijf in een kleine kamervolière, of in kweekkooien op diverse plaatsen. Elk van deze verblijfsmethoden heeft verschillende doelstellingen en vereist verschillende benaderingen voor verzorging, voeding, bodembedekking, vitaminen en medicamenten. In dit artikel wil ik kort enkele systemen onder uw aandacht brengen om de verschillen aan te geven. U zult dan zelf ontdekken waar de verschillen groot of klein, zo niet gelijk zijn.

1. Gezelschapsvolière

Meestal worden hierbij een aantal koppels van verschillende soorten vogels in een volière (vlucht) gehouden. Dit kan zowel met een binnenhok, wel of niet verwarmd, of voorzien van een buitenhok. Veel vogelsoorten zullen hier nooit of zelden tot broeden overgaan vanwege territoriale gevechten bij het samenbrengen van meerdere koppels in dezelfde ruimte. Sommige soorten vereisen grote aantallen voordat ze aan voortplanting denken, en deze vogelsoorten gedragen zich in een groep meestal monogaam. In zo’n volière treft men vaak allerlei soorten vogels aan. Meestal is dit een liefhebber die niet aan tentoonstellingen deelneemt, maar alles meer ziet als een gezelschapsvolière. In de meeste gevallen is zo’n volière voor de kweek niet ideaal, omdat er vaak gevechten, nestverstoringen en eierenpikkerij plaatsvinden. De grote variëteit onder de diverse soorten leidt tot onrust en veel ziekten, veroorzaakt door verschillen in voeders, bodembedekking en ontlasting. Ook zijn muggenbeten veelvoorkomend. Door de grote ruimte worden de vogels minder individueel gecontroleerd, en problemen vallen vaak pas op wanneer een vogel zich terugtrekt in een hoekje. Helaas is het dan vaak te laat, en is de vogel al ernstig ziek en vrijwel verloren. Als u echter goed overlegt en de soorten redelijk op elkaar afstemt, kan een gezelschapsvolière toch mooi zijn.

2. Kleine vluchten (1m²)

Dit systeem wordt regelmatig toegepast, vooral in de kanariekweek. Veel vogelsoorten zijn echter niet geschikt voor zo’n beperkte ruimte, voornamelijk omdat de meeste vogels sterk monogaam zijn. Tropische vogels die worden geïmporteerd, worden vaak in kleine ruimtes geplaatst, vooral als men het verschil tussen mannen en poppen wil vaststellen. Vooral de mannen vertonen vaak agressiever gedrag in een bepaalde periode, wat helpt bij het vaststellen van hun geslacht. Deze kleine vluchten worden meestal gebruikt voor het tijdelijk loslaten van TT (tentoonstellings) vogels tijdens het TT-seizoen. Ze worden het meest gebruikt bij vogels die polygaam zijn. In zo’n geval plaatst men een man met drie poppen in deze ruimte (vlucht). Men zorgt voor goede bodembedekking en voorziet in alles wat de vogels nodig hebben. Het belangrijkste aandachtspunt is om altijd het dubbele aantal nestbakken op te hangen om problemen te voorkomen. Meestal zal de man toch een popje kiezen waarmee hij samen het nest bouwt, broedt en de jongen verzorgt. Met de andere poppen heeft hij na de paring een vluchtig contact. Deze poppen moeten vaak zelf voor hun jongen zorgen, en hoewel de man soms nog wat meebrengt, moet men hier niet te veel op rekenen. Bij dit soort kweeksystemen komen regelmatig gevechten en onregelmatigheden voor. Vaak willen twee poppen hetzelfde nest gebruiken en breken elkaars nest af. Omdat de poppen niet altijd gelijktijdig hun eieren leggen, kunnen er in zo’n vlucht oudere jongen aanwezig zijn die op hun oorspronkelijke nest slapen, dat met hun ontlasting vervuild wordt of andere eieren beschadigt. Desondanks is deze kweekmethode met de nodige aandacht goed uit te voeren.

3. Wisselbroed

Dit systeem wordt veel toegepast door kwekers die zich richten op slechts enkele soorten vogels, meestal gedomesticeerde soorten. Bij de kanariekweek wordt een man gekoppeld aan een drietal poppen die elk hun eigen aparte kweekkooi hebben. De man verhuist regelmatig van de ene pop naar de andere en wordt, zodra de pop het tweede ei heeft gelegd, bij haar weggehaald. Dit heeft als voordeel dat men minder vogels (mannen) nodig heeft, waardoor het eenvoudiger wordt om een stam op te bouwen en te registreren. Het nadeel is dat het moeilijk kan zijn om de mannen op de juiste tijden over te zetten, vooral als men moet werken zoals de meeste mensen. Het vereist voortdurende aandacht. Desalniettemin kan dit kweeksysteem perfect werken met minder vogels, wat voordelig is, vooral voor gespecialiseerde kwekers.

4. Paarsgewijs broeden

Dit is veruit de meest voorkomende en hygiënische methode onder onze kanariekwekers en ook bij veel andere soorten. De broedkooien zijn ingericht in hokjes van 45x45x45 cm, of aangepast aan de vogelsoort. Deze zijn voorzien van een voorfront met een uitneembare zandlade en zitstokjes. Deze kooien kunnen goed worden afgesloten, gereinigd en behandeld tegen ongedierte. Kortom, in zo’n kweekhok is alles goed mogelijk. Deze methode, zoals eerder vermeld, is het meest gangbaar. Vooral bij vogels waarbij men een weloverwogen keuze heeft gemaakt van de ouders, omdat men specifieke erfelijke factoren in het nageslacht goed kent en wil vastleggen voor de gehele stamkweek. Het enige kleine nadeel is dat men over meer vogels moet beschikken, maar minder tijd heeft. Het is echter een goede, prachtige en overzichtelijke methode die veel wordt toegepast, niet alleen bij kanariekwekers maar ook bij parkietenkwekers, Europese vogels, enzovoort. Alleen worden de broedkooien vaak vervangen door grotere ruimten die zijn aangepast aan de specifieke vogelsoorten.

5. Hygiëne bij onze vogels

Over dit onderwerp valt veel te schrijven, maar dat was niet mijn intentie in dit artikel. Ik wil wel benadrukken dat hygiëne een cruciaal onderdeel is van het vogelverblijf en van de verzorging van de vogels dat nooit over het hoofd mag worden gezien. Alle aspecten dragen bij aan de hygiëne, ongeacht de vorm en het materiaal van het vogelverblijf. Het is van groot belang hoe het vogelverblijf schoongemaakt en onderhouden kan worden. Ook moet er rekening worden gehouden met mogelijke verontreinigingen van buitenaf tijdens de bouw.

6. Wanden en onderkomen van een vogelverblijf

Houten wanden, schotten, slaaphokjes en kweekbakken gemaakt van minder duurzame houtsoorten zijn over het algemeen moeilijk schoon te houden, vaak vol scheurtjes en barstjes, vooral na herhaaldelijk nat en droog te zijn geworden. Met name hardboard en spaanplaat moeten vermeden worden. Als het budget het toelaat, is het aan te raden altijd duurzame materialen te gebruiken voor het vogelverblijf en/of kweekhokken. Minder kieren en barsten, en harder materiaal verminderen de kans op het vinden van luizen en ander ongedierte. Het materiaal moet goed afwasbaar zijn en gemakkelijk te verven met bijvoorbeeld latex. Zorg ook voor voldoende ventilatie in de kweekruimte en houd rekening met lichtinval en zonlicht. Hoewel geplastificeerde kooien of bouwpakketten niet per se hygiënischer zijn dan goede houtsoorten, zijn ze over het algemeen wel iets gemakkelijker te onderhouden. Hygiëne van de liefhebber is hierbij ook belangrijk. Voor kwekers met bestaande volières en kweekbakken van goede houtsoorten wordt aangeraden de hokken te behandelen met een twee-componentenverf die tegenwoordig verkrijgbaar is. Deze verf is bijzonder resistent tegen lichtinval, chemicaliën, ontlasting en externe invloeden. Hoewel het iets duurder is, kan het op de lange termijn kosteneffectief zijn. Voor het verven is het aan te raden de naden goed af te kitten om de kans op het binnendringen van ongedierte te verminderen.

7. De zitstokken in het vogelverblijf

Ook zitstokken kunnen, als ze niet goed zijn gemaakt of gemonteerd, een bron van verontreiniging en besmetting zijn, wat leidt tot talloze problemen. Zitstokken zijn vaak de dragers van ziekten in het vogelverblijf, omdat vogels veel met hun snavel langs deze stokken wrijven. Het is essentieel om de zitstokken goed schoon te kunnen houden. Ze moeten van hardhout zijn gemaakt, en de vogel moet de stok net niet kunnen omklemmen. Dit heeft ook als voordeel dat de vogels hun teennagels redelijk op een normale manier kunnen afslijten. Als de zitstokken te dik of te dun zijn, kan de vogel een slechte houding ontwikkelen, en de kans op onbevruchte eieren wordt ook vergroot.

8. Drinkwater bij ons vogelverblijf

Drinkwater moet te allen tijde beschikbaar zijn en altijd schoon en fris. Vooral voor kanaries en tropische vogels is het fataal als ze langer dan 12 tot 16 uur zonder drinkwater zitten. Kanaries drinken aanzienlijke hoeveelheden, ongeveer 5 ml per vogel van 20 gram, regelmatig. Het geven van drinkwater in een open bak wordt echter afgeraden, omdat dit water snel bedorven raakt door baden en ontlastingen, vooral als het zich onder een zitstok bevindt. Hoewel de meest gebruikte drinkfonteintjes over het algemeen zuiver zijn, dragen sommige vogels toch vuil mee in het tuitje, wat resulteert in verontreinigd drinkwater. In de afgelopen jaren is er steeds meer overgestapt op drinkflesjes die ook worden gebruikt voor kleinvee, namelijk de flesjes met een kogeltje. Dit is de zuiverste manier van water geven, maar het vereist wel aanzienlijke aandacht.

9. Badwater

Badwater is net zo belangrijk als drinkwater voor vogels, zowel voor hygiëne als voor vochtregulering tijdens het broeden. Het is belangrijk om badwater, zeker 2 tot 3 keer per week (behalve bij vorst), na 1 tot 2 uur weg te halen. Geef in de avond of in de winter geen badwater. Laat de vogels voldoende tijd om op te drogen na het baden. Als je medicatie in het drinkwater gebruikt, moet je extra aandacht besteden aan het schoonmaken van de flesjes. Het is belangrijk om hier goed op te letten, zoals bij alle andere aspecten in dit artikel.

10. Voederbakjes (zaadbakjes)

De grootte en vorm van de voerbakjes zijn natuurlijk afhankelijk van het type vogelverblijf of kweekhok. Grote bakken of schalen worden vaak gebruikt in grote volières en kunnen snel vervuild raken door de omgeving. Ernstige problemen ontstaan wanneer de liefhebber de bakken niet regelmatig schoonmaakt, en het wordt nog erger als, zoals vaak voorkomt, de liefhebber achtergebleven zaad verzamelt, de lege schilletjes wegblaast en het oude voer opnieuw aanbiedt. Hierdoor kunnen problemen ontstaan, niet alleen bij buitenvolières, maar ook bij kweekhokken of andere hokken. Het is het beste om de vogels zoveel voer te geven als ze op een dag kunnen opnemen. Hierdoor krijgen ze alle benodigde voedingsstoffen binnen, en je voorkomt dat de vogels selectief alleen het lekkerste voedsel eten, wat de vogels eenzijdig en vatbaar voor ziekten kan maken. Maak de bakjes regelmatig leeg en schoon om schimmelvorming te voorkomen. De beste plek voor onze voederbakken is aan de buitenzijde van de volières of kweekhokken. Als de voerbakjes toch in de ruimte worden geplaatst, zorg dan voor een afdak erboven zodat ontlasting of regen het voer niet kan vervuilen.

11. Kiemzaadbakjes

Dit kwam me net in gedachten en daarom schrijf ik er ook een stukje over. Voor kiemzaadbakjes geldt in nog sterkere mate dat goede hygiëne essentieel is. Gezonde kiemzaden zijn eiwitrijk (18-21%). Ze worden meestal met vocht (water) gemengd, wat optimale omstandigheden biedt voor bacteriën en schimmels om zich te ontwikkelen. Het dagelijks grondig wassen en spoelen van deze bakjes wordt sterk aanbevolen, waarbij je ze met kokend water goed naspoelt en laat drogen voordat je opnieuw kiemzaad gaat bereiden.

12. Bodembedekking

Bodembedekking is een cruciaal aspect in de vogelkweek dat niet onderschat mag worden, omdat hier alles zich verzamelt en het begin kan zijn van verschillende ziekten en symptomen in onze vogelsport. Kwekers die hier strikt op letten, blijven doorgaans gespaard van ziekten en andere problemen. Helaas beseft niet iedereen dit. Uit onderzoek is gebleken dat in kweekhokjes waar dagelijks de bodembedekking werd gereinigd en vernieuwd, het aantal bacteriën in de verse ontlasting sterk afnam, totdat een situatie werd bereikt waarbij aërobe kiemen vrijwel uit de ontlasting verdwenen. Bij gezonde passeriformen en psittaciformen kunnen, bij een goede bodemhygiëne, schoon drinkwater en voer, geen aërobe kiemen geïsoleerd worden uit de ontlasting. De aanwezigheid van Entero bacteriacea (coccidiose) wijst altijd op een zeer slechte hygiëne in ons vogelverblijf. Het klinkt misschien ingewikkeld, maar een gewaarschuwde kweker telt voor twee.

In geval van een bacteriële infectie zoals coccidiose, is het raadzaam eerst de aandacht te vestigen op de bodembedekking voordat de vogel of het voer de schuld krijgt. Dit kan worden gedaan door dagelijks de bodembedekking te vervangen en de vogels op kranten of een draadrooster te zetten. Fijn zilverzand en rivierzand zijn niet slecht, maar ze nemen relatief weinig vocht op, wat de groei van bacteriën kan bevorderen. Dit kan worden opgelost door 50% kattenbakvulling toe te voegen. Men kan ook volledig overschakelen op deze vulling, maar let er dan op dat er altijd een bakje met schelpengrit en maagkiezel beschikbaar is. Bij een goed, droog hok is het voldoende om na ongeveer 14 dagen te vervangen; dit kun je zelf het beste beoordelen. Buitenvolières zijn moeilijker te onderhouden en vereisen extra aandacht, vooral bij een zandbodem. Hier moet ervoor worden gezorgd dat oud zaad regelmatig wordt opgeruimd, vers drinkwater beschikbaar is, en voeding indien mogelijk alleen binnen wordt gegeven. Een betonnen bodem die iets schuin afloopt voor gemakkelijke reiniging is een optie. Als zwarte aarde wordt gebruikt in de volière, spit dan nooit met zaad en al, maar verwijder het en spit jaarlijks de bodem om tot een diepte van ongeveer 45 cm. Verwijder altijd de bodemverontreiniging voor het omspitten, wat ook helpt bij het voorkomen van coccidiose in een buitenvolière. Als het mogelijk is, overdek de buitenruimte ook met bijvoorbeeld lichtdoorlatende golfplaten.

Wout van Gils

More Articles

De kweek

Het Rui-seizoen als Krachtige Indicator

Het Rui-seizoen als Krachtige Indicator Wanneer de vogels in goede gezondheid verkeren, zal de rui normaal en redelijk snel verlopen, maar het is essentieel om

Done
ClosePlease login

No account yet? Register

De kweek

Fok tips door Wout van Gils

Vanuit zijn ervaring heeft Wout vastgesteld dat de mannetjes over het algemeen achterlopen op de hennen wat betreft de broedconditie. Daarom plaatst hij ze eerst

Done
ClosePlease login

No account yet? Register

De kweek

Kuikens worden onafhankelijk

Men hoort vaak van kuikens die sterven als ze bijna onafhankelijk worden. Natuurlijk kan van zwakkere vogels worden verwacht dat ze sterven door natuurlijke selectie.

Done
ClosePlease login

No account yet? Register

De kweek

Artikel in vogelvreugd Wout Van Gils

Wout van Gils De Nederlandse vogelpublicatie “Vogelvreugd” heeft recentelijk het uitstekende werk van Wout van Gils erkend bij het opzetten van zijn website www.woutvangils.be, die

Done
ClosePlease login

No account yet? Register

De kweek

Het Rui-seizoen als Krachtige Indicator

Het Rui-seizoen als Krachtige Indicator Wanneer de vogels in goede gezondheid verkeren, zal de rui normaal en redelijk snel verlopen, maar het is essentieel om

Done
ClosePlease login

No account yet? Register

De kweek

Fok tips door Wout van Gils

Vanuit zijn ervaring heeft Wout vastgesteld dat de mannetjes over het algemeen achterlopen op de hennen wat betreft de broedconditie. Daarom plaatst hij ze eerst

Done
ClosePlease login

No account yet? Register