Correct omgaan met de lichturen

tl lamp

Hypofyse: Het reactieorgaan op licht.

Inleiding:

In mijn artikel “Licht en temperatuur” heb ik al benadrukt hoe belangrijk het is om verantwoord om te gaan met het aantal lichturen, zowel tijdens de vroege kweek als om bepaalde vogels in optimale conditie naar een tentoonstelling te brengen. In dit artikel wil ik even stilstaan bij een belangrijk orgaan van onze vogels, namelijk de Hypofyse. Dit orgaan speelt een cruciale rol voor onze vogels. In de korte dagen van de winter moeten we onze vogels goed verzorgen. Ze moeten in deze korte dag (ongeveer 9 lichturen) voldoende voedsel tot zich nemen om genoeg brandstof te hebben voor de 15 uur rusttijd (donker). Je zult zien dat vogels hier enorm hun best voor doen, vooral tijdens de schemering, zowel ’s ochtends als ’s avonds. Ze blijven zo lang mogelijk aan de voerbak om voldoende voedsel binnen te krijgen voor de nacht. Eerlijk gezegd hebben veel kweekhokken en volières slechts minimaal invallend licht, wordt het snel donker, en krijgen de vogels mogelijk ’s ochtends en ’s avonds misschien een half uur minder licht, waardoor het slechts 8 uur per dag is in plaats van de normale 9 uur. Het is duidelijk dat deze vogels zonder extra kunstlicht veel later in broed- of kweekconditie zullen komen vanwege minder en later invallend licht. Een kleine tip om over na te denken.

Algemene informatie:

Kanariekwekers weten maar al te goed hoe belangrijk het aantal lichturen is voor kanarievogels. Bij het houden en kweken van vogels is het resultaat sterk afhankelijk van de lengte van de dagen, oftewel hoe je omgaat met het aantal lichturen voor je vogels. Het orgaan dat dit regelt bij vogels, de “hypofyse”, zal elke vogelliefhebber wel kennen of er tenminste van hebben gehoord. Dit orgaan reageert op signalen uit de natuur, in dit geval het aantal lichturen. Een langer lichtsignaal activeert de geslachtsorganen; de man gaat meer fluiten en krijgt een verdikte tap, terwijl de pop langzaam in broedconditie komt. Bij het korter worden van de dagen (lichturen) gebeurt dit in omgekeerde volgorde. Vogels raken uit conditie en krijgen signalen om bijvoorbeeld hun verenkleed te veranderen (ruien). Kortom, licht heeft een enorme invloed op het gedrag van onze vogels, en we moeten er verstandig mee omgaan.

In de natuur:

In het vroege voorjaar, zelfs als het nog koud is, merk je aan vogels in de tuin dat de dagen beginnen te lengen. De vogels gaan wat met elkaar vechten, maar wat vooral opvalt, is dat de vogels beginnen te fluiten en agressiever worden. Iets later beginnen sommige vogels al met het maken van een nest, en er worden zelfs hier en daar al eieren gelegd. Zelfs als het nog wat koud of nat weer is, worden sommige vogels zo gestimuleerd door de lengte van de dagen dat ze snel overgaan tot voortplanting. Dit geeft duidelijk aan dat de hypofyse reageert op de lengte van de dagen en minder op de temperatuur. Het is belangrijk dat wij als kwekers hierop inspelen en ermee omgaan. Vogels kunnen hier zelf niets aan doen, zeker niet als we kunstlicht gebruiken.

De lichturen:

Het normale aantal lichturen voor vogels waarmee men gaat kweken ligt tussen de 14 en 15 uur per dag. Deze uren komen overeen met de volle kweekperiode in de natuur, die dan ook wordt verlicht gedurende dit aantal uren (juni), opgemerkt moet worden dat dit ook de langste dagen van het jaar zijn. Daarom hebben wij als kwekers voor de vroege kweek tussen de 13 en 15 lichturen. Andere kwekers laten de natuur zijn gang gaan en wachten de datum af, zoals we die vroeger kenden, namelijk rond 19 april (13 uur licht).

De lichturen per maand:

In de bijgevoegde grafieken zijn de lichturen aangegeven zoals ze zouden moeten zijn tijdens een normaal seizoen. Het kan natuurlijk iets afwijken, bijvoorbeeld bij erg donker en slecht weer in het voorjaar, maar het laat zien hoe de lichturen verlengen of inkorten. Hier kunnen we op inspelen met onze tijdklok, afhankelijk van de methode die je kiest om je vogels in conditie te brengen. Je ziet ook in de grafiek hoe mooi dit in elkaar past als je de cyclus volgt voor zowel dag- als nachturen. De natuur heeft het erg goed geregeld. Het is aan ons kanariekwekers, en zeker zij die vroeg beginnen, om dit op een zo natuurlijk mogelijke manier te benaderen.

Aanpassingen aan de omgeving:

Om hierop in te spelen, zijn er tegenwoordig uitstekende verlichtingsdim- en regelsystemen te koop, samen met bijpassende lampen. Deze mogen echter ook niet te fel zijn. Laat je hierover goed informeren, vooral over de lichtsterkte.

hypofy1

hypofy2


Overzicht lichturen per maand :

Dag urenMaandNacht uren
10Januari14
11Februari13
12Maart12
13April11
14Mei11
15Juni9
15Juli9
13Augustus11
12September12
11Oktober13
10November14
9December15

De vroege kweek:

Er zijn al veel artikelen geschreven over dit onderwerp, dus ik zal hier niet al te uitgebreid op ingaan. Hierboven staat duidelijk vermeld waar we rekening mee moeten houden. In het kort komt het erop neer dat elke kweker zijn eigen voorkeur heeft. Bij het opvoeren van het aantal lichturen zijn er drie hoofdmethoden: de “DIRECT” functie, de “GEREGELDE” functie en de “NATUURLIJKE” functie. Ongeacht welke functie je kiest, zorg ervoor dat je vogels ongeveer 10 maanden oud zijn, gezond en levendig. Bij het gebruik van de Directe en Geregelde functie is een tijdklok met dimmer noodzakelijk, en deze zijn in diverse vormen en maten verkrijgbaar.

De Directe Functie:

Deze functie wordt gebruikt door vroege kwekers die al beginnen in januari. Bij deze methode verhoogt men het aantal lichturen direct naar 13 uur en voegt men ongeveer 10 dagen later nog een uur toe, zodat het totaal op 14 uur komt. Dit doet men ongeveer vier weken voor de datum van het koppelen. Men kan dit combineren met een lichte temperatuurverhoging, maar dit is niet direct noodzakelijk. Let bij het instellen van de tijdklok erop dat er nog een uur moet worden verzet, en het licht aan is wanneer je ’s ochtends moet gaan voeren. Na deze periode van lichturen plaatst men de mannen in de kweekhokjes (ruimte), afhankelijk van de methode die je gebruikt voor het kweken van je vogels. Een extra stimulans voor de mannen kan zijn om enkel popjes in de buurt te plaatsen die ze kunnen zien en horen. Ongeveer tien dagen later kunnen de popjes worden toegevoegd, en een week later kan men het nest en nestmateriaal toevoegen. Het is opmerkelijk dat de mannen iets meer tijd nodig hebben om in conditie te komen met deze methode dan de popjes. Vogels blijven normaal gesproken maar ongeveer vier maanden in broedconditie; daarna zullen ze niet meer bevruchten of minder vaak eieren leggen en hun jongen mogelijk niet meer voldoende voeren. Een klein nadeel van deze methode is dat vogels iets eerder in de rui vallen, maar dit hoeft geen probleem te zijn bij een normale en succesvolle kweek.

De Geregelde Functie:

Deze functie voert het aantal lichturen systematisch op met de tijdregelaar over een periode van ongeveer zes weken, van 9 daglichturen naar 15 uren daglicht, zowel bij de mannen als bij de poppen. Het probleem dat de mannen hier iets achter blijven, is hier minder aanwezig. Het koppelen is verder afhankelijk van de keuze die je als kweker maakt, en dit staat beschreven in de Directe Functie.

De Natuurlijke Functie:

Hier valt eigenlijk weinig over te schrijven; de natuur regelt het voor je. Meestal hebben kwekers die in een volière kweken hiermee te maken, of zij die bewust kiezen voor een late kweek, uiteraard ook in broedkooien. De koppeldatum ligt dan rond 19 april/mei. Let wel op dat ook de vogels in een kweekruimte voldoende lichtinval hebben, omdat dagelijks ongeveer 45 minuten minder of te weinig licht ’s ochtends en ’s avonds veel invloed kan hebben op het snel in broedconditie komen.

Besluit:

Het belang van licht voor onze vogels is nu duidelijk. Licht kan het natuurlijke ritme zowel versnellen als vertragen. Een tekort aan lichturen kan funest zijn, maar te veel lichturen zijn ook zeker ongunstig. Hierdoor kan de vogel uit zijn ritme worden gehaald, en wie kent niet de zogenaamde “Stokrui”. Houd altijd rekening met het feit dat een vogel ongeveer vier maanden in voortplantingsconditie kan blijven. Daarna beslist moeder natuur opnieuw. Ook al werken we zelf aan onze omgeving, in de vorm van ons aantal lichturen, de natuur bepaalt uiteindelijk. Spring er dus verantwoord en verstandig mee om. Hoe je het ook draait of keert, het “NATUURLIJKE” ritme is een vaststaand gegeven. Na de kweektijd komt een ruiperiode en daarna de welverdiende rustperiode. Wij moeten zorgen voor de omgeving met al zijn facetten: voer, ruimte, water, etc. Maar bovenal moeten we goed en verstandig omgaan met het aantal lichturen omdat we de natuur nabootsen en onze vogels hier alleen maar op reageren. Ik hoop dat dit artikel hieraan bijdraagt.

Succes.

Wout van Gils.

 

 

 

More Articles

De kweek

Het Rui-seizoen als Krachtige Indicator

Het Rui-seizoen als Krachtige Indicator Wanneer de vogels in goede gezondheid verkeren, zal de rui normaal en redelijk snel verlopen, maar het is essentieel om

Done
ClosePlease login

No account yet? Register

De kweek

Fok tips door Wout van Gils

Vanuit zijn ervaring heeft Wout vastgesteld dat de mannetjes over het algemeen achterlopen op de hennen wat betreft de broedconditie. Daarom plaatst hij ze eerst

Done
ClosePlease login

No account yet? Register

De kweek

Kuikens worden onafhankelijk

Men hoort vaak van kuikens die sterven als ze bijna onafhankelijk worden. Natuurlijk kan van zwakkere vogels worden verwacht dat ze sterven door natuurlijke selectie.

Done
ClosePlease login

No account yet? Register

De kweek

Artikel in vogelvreugd Wout Van Gils

Wout van Gils De Nederlandse vogelpublicatie “Vogelvreugd” heeft recentelijk het uitstekende werk van Wout van Gils erkend bij het opzetten van zijn website www.woutvangils.be, die

Done
ClosePlease login

No account yet? Register

De kweek

Het Rui-seizoen als Krachtige Indicator

Het Rui-seizoen als Krachtige Indicator Wanneer de vogels in goede gezondheid verkeren, zal de rui normaal en redelijk snel verlopen, maar het is essentieel om

Done
ClosePlease login

No account yet? Register

De kweek

Fok tips door Wout van Gils

Vanuit zijn ervaring heeft Wout vastgesteld dat de mannetjes over het algemeen achterlopen op de hennen wat betreft de broedconditie. Daarom plaatst hij ze eerst

Done
ClosePlease login

No account yet? Register