Deel 3: Indeling der soorten

kan04

 

INDELING DER SOORTEN

Om alle vogelkenners, ornithologen, zoölogen en anderen over de hele wereld te laten begrijpen over welke vogel wordt gesproken, is er een systeem van wetenschappelijke namen ontwikkeld die gebaseerd zijn op het Latijn als internationale wetenschappelijke taal. Het was Carl Von Linne (CARALOS LINNAEUS), de Zweedse natuuronderzoeker die leefde van 1707 tot 1778, die deze normen in zijn werk “Systema Naturae” heeft ingevoerd. Uiteraard zijn deze normen nadien op diverse punten gewijzigd en verbeterd.

– Hij begon met alle vogels in te delen in klassen AVES (=vogels), die vervolgens weer werden verdeeld in orden.

– Men begint met de vogels waarvan men onderstelt dat zij het primitiefst zijn om vervolgens op te klimmen tot de hoogst ontwikkelden.

– De orden worden dan weer onderverdeeld in families, die op hun beurt verder worden onderverdeeld in geslachten, soorten of ondersoorten.

Hieruit kan men het vogelrijk indelen in o.a.

1) KLASSE DER VOGELS.
2) ORDE.
3) FAMILIE.
4) SOORT.
5) ONDERSOORT.

TER VERDUIDELIJKING:

A) Zoals al eerder geschreven en wij dus allemaal weten, behoren de vogels samen met de reptielen en andere tot de stam CHORDATA en vormen ze de klasse AVES.
B) Deze klasse wordt onderverdeeld in ORDEN.
C) Families: IDEA.
D) Onderfamilies: INEA.

Men gaat in deze families verder door geslachten en soorten, waaronder zich soms ondersoorten of rassen bevinden, gerangschikt naar hun geografische variaties. Ter verduidelijking volgen hier enkele voorbeelden:

Vogelsoort Klasse Orde Familie Geslacht Soort Ondersoort
Wilde eend Aves Anseriformes Anatidae Anas platyrhynchos
Barmsijs Aves Passeriformes Fringillidae Carduelis flammea cabaret (kleine barmsijs flammea cabaret)
Spreeuw Aves Passeriformes Sturnidae Sturnus vulgaris

Men kan ze natuurlijk ook indelen in onze taal, en ik zal dit ook aanhalen met enkele voorbeelden:

Voorbeeld:

Vogelsoort Klasse van de vogel Orde Familie Soort
Wilde kanarie Vogels Zangvogel Vinken Kanaries
Zanglijster Vogels Zangvogel Lijster Lijster
Ekster Vogels Zangvogel Kraaien Ekster
Kalkoen Vogels Hoenders Hoendervogels Kalkoen
Sperwer Vogels Roofvogels Havikachtige Sperwer
Kerkuil Vogels Uilen Uilen Kerkuil

Het is inmiddels wel duidelijk dat het zeer zinvol is geweest om de soorten op deze manier te classificeren. Bovendien maakt het gebruik van Latijnse namen het voor iedereen redelijk begrijpelijk, en zo kan men ook gemakkelijk de verschillende soorten en ondersoorten identificeren zonder extra naslagwerken te raadplegen. Ik zal later terugkomen op het onderwerp van hybriden en mestiezen in relatie tot soorten en ondersoorten.

Hieronder volgt een overzicht van Europese vogels, gerangschikt op orde en familie.

ORDEN FAMILIES
Zeeduikers Zeeduikers
Futen Futen
Stormvogels Albatrossen
Noordse stormvogels
Pijlstormvogels
Pelikaanachtige Aalscholvers
Jan-van-gents
Pelikanen
Reigerachtige Reigers en roerdompen
Ooievaars
Ibissen en lepelaars
Flamingo’s
Eendvogels Ganzen en eenden
Zwanen
Roofvogels Visarenden
Valken
Gieren, Arenden, Buizerds, Wouwen, Havikachtige, Kiekendieven
Hoendervogels Hoenders
Kwartels, Patrijzen en Fazanten
Kraanvogels en verwante soorten Kraanvogels
Trappen
Rallen, Waterhoenders en Koeten
Vechtkwartels
Pleviervogels (waadvogels) Plevieren
Snippen
Wulpen en Grutto’s
Grote strandlopers
Kleine strandlopers
Kluten
Duiven Duiven
Zandhoenders
Koekoeken Koekoeken
Uilen Kerkuilen
Andere uilen
Grootvleugelen Gierzwaluwen
Nachtzwaluwen Nachtzwaluwen
IJsvogels en verwante soorten IJsvogels
Bijeneters
Scharrelaars
Hoppen
Spechten Spechten
Dwergspechten en Draaihalzen
Zangvogels Leeuweriken
Zwaluwen
Piepers en Kwikstaarten
Klauwieren
Wielewalen
Spreeuwen
Pestvogels
Kraaien en verwante soorten
Waterspreeuwen
Winterkoningen
Heggenmussen
Zangvogels Zangers en verwante soorten met
volgende sub-families:
– Zangers
– Vliegenvangers
– Tapuiten, Lijsters en hun verwante soorten
– Baardmannetjes
Zangvogels Mezen, Boomklevers en Rotskruipers
Buidelmezen
Boomkruipers
Wevervogels
Vinken
Gorzen

Men kan nu gemakkelijk met dit overzicht tot de families van de vogels komen, bijvoorbeeld:

1) Huismus                  – Zangvogel                  – Familie der wevervogels
2) Koperwiek               – Zangvogel                  – Familie der lijsters
3) Sijsje                      – Zangvogel                  – Familie der vinken
4) Geelgors                 – Zangvogel                  – Familie der gorzen
5) Houtduif                  – Duiven                       – Familie der duiven

Men kent nu ook nog de:

1) INHEEMSE VOGELS
2) EUROPESE VOGELS
3) EXOTISCHE VOGELS

In het kort weergegeven wil dit het volgende zeggen:

1) INLANDSE VOGEL
Dit is een vogel die in België voorkomt als doortrekker, wintergast, dwaalgast, standvogel en broedvogel.

2) EUROPESE VOGEL
Dit is elke vogel die in Europa voorkomt als doortrekker, wintergast, standvogel, broedvogel en dwaalgast.

3) EXOTISCHE VOGEL
Dit is een vogel die niet in Europa voorkomt als doortrekker, wintergast, dwaalgast, standvogel en broedvogel.

4) DOORTREKKER
Vogel die men hier tijdens het doortrekken kan waarnemen, maar buiten die tijd niet of hoogst zeldzaam.

5) DWAALGAST
Vogel die hier sporadisch wordt aangetroffen.

6) GEDEELTELIJKE TREKVOGEL
Vogelsoort waarvan individuen wegtrekken, maar andere weer niet.

7) TREKVOGEL
Vogel die met de wisseling der jaargetijden naar andere streken wegtrekt en later weer terugkomt, meestal met een grote groep en volgens een vaste route.

8) WINTERGAST
Vogel die hier niet broedt, maar waarvan de soort hier ’s winters verblijft.

9) ZOMERGAST
Vogel die hier alleen maar broedt, maar waarvan de soort hier ’s winters niet voorkomt.

10) ZWERFVOGEL
Vogel die onregelmatig over korte afstanden in bepaalde jaargetijden iedere keer van woonplaats verwisselt, maar geen echte trekvogel is.

11) STANDVOGEL
Vogel die het gehele jaar in dezelfde streek blijft.

BELANGRIJK IS NOG even stil te staan bij de ondersoorten. Iedere vogelliefhebber zal wel weten dat een van de belangrijkste kenmerken van de vogel zijn buitengewone beweeglijkheid is en deze zeer sterk plaatselijk gebonden is, hierdoor ontstaat soms een afwijkend verenkleed. Ook de zang zal dikwijls veel verschillen, die ook deze plaatselijke gebondenheid met zich meebrengt. Wij zullen wel ontdekt hebben dat nog lang niet alle

vinken er hetzelfde uitzien en zeer zeker niet dezelfde zang hebben. DEZE BINNEN BEPAALDE GRENZEN VOORKOMENDE VORMEN NOEMT MEN ONDERSOORTEN.

Voorts gebeurt het regelmatig dat hoe noordelijker men komt, een speciale soort des te sterker hij in ’t algemeen is. Denk eens aan de noordse goudvink. Wat zou de oorzaak hiervan zijn? De betere overlevingskansen tegen de kou, maar ook om meer weerstand te kunnen bieden tegen de langere trekweg die ze moeten afleggen. Ook op deze manier zullen zeer zeker ondersoorten zijn ontstaan! In de trekperiode zal men regelmatig soorten en ondersoorten aantreffen (bijvoorbeeld de goudvink en de noordse goudvink). Dit maakt weinig uit, omdat iedere soort weer terugtrekt naar zijn eigen broedgebied. Zo zal men ’s winters ook veel witte buizerds tegenkomen (noordse vorm) en in het broedseizoen geen.

Om ook een overzicht te maken van Europese vogelfamilies met hun wetenschappelijke namen lijkt me ook nog wel zinvol en makkelijk bij verdere studies van deze soorten. Deze lijst begint bij de primitiefste en gaat zo verder naar de hoogst ontwikkelde vogels, waaronder mussen, spreeuwen en gaaien.

Familie Wetenschappelijke naam
Zeeduikers Gavidae
Futen Podicipitidae
Stormvogels Procellariidae
Stormvogeltjes Hydrobatidae
Pelikanen Pelicanidae
Jan-van-gents Sulidae
Aalscholvers Phalacrocoracidae
Reigers Ardeidae
Ooievaars Ciconiidae
Lepelaars Plataleidae
Flamingo’s Phoenicopteridae
Eenden, ganzen Anatidae
Gieren, Arenden Accipitridae
Kiekendieven Accipitridae
Haviken Accipitridae
Visarenden Pandionidae
Hoenders Tetraonidae
Patrijzen, kwartels Phasianidae
Fazanten Phasianidae
Vechtkwartels Turnicidae
Kraanvogels Gruidae
Rallen Rallidae
Trappen Otididae
Grielen Burhinidae
Scholekster Haematopodidae
Plevieren Charadriidae
Snippen, wulpen Scolopacidae
Grutto’s, strandlopers Scolopacidae
Ruiters Scolopacidae
Kluten Recurvirostridae
Franjepoten Phalaropodidae
Renvogels Charadriidae
Jagers Stercorariidae
Meeuwen, sterns Laridae
Zandhoenders Pteroclididae
Duiven Columbidae
Koekoeken Cuculidae
Uilen Strigidae
Nachtzwaluw Caprimulgidae
Gierzwaluw Apodidae
IJsvogels Alcedinidae
Bijeneters Meropidae
Scharrelaars Coraciidae
Hoppen Upupidae
Spechten Picidae
Leeuweriken Alaudidae
Zwaluwen Hirundinidae
Valken Falconidae
Piepers, kwikstaarten Motacillidae
Klauwieren Laniidae
Pestvogels Bombycillidae
Waterspreeuwen Cinclidae
Winterkoningen Troglodytidae
Heggemussen Prunellidae
Lijsters, tapuiten Turdidae
Roodstaartjes Turdidae
Zangers Sylviidae
Vliegenvanger Muscicapidae
Mezen Paridae
Boomklevers Sittidae
Gorzen Emberizidae
Vinken, sneeuwvink Fringillidae
Mussen Passeridae
Spreeuwen Sturnidae
Wielewalen Oriolidae
Kraaien Corvidae

In alle wetenschappelijke vogelboeken zullen de vogels dan ook in deze volgorde gerangschikt zijn.

More Articles

Vogels in vogelvlucht

Deel 15: Slotwoord

SLOTWOORD.                                                    wout van Gils Beste vogelvrienden, bent u akkoord met mijn titel: “VOGELS IN VOGELVLUCHT”    Bent u het ook eens dat voor velen dit

ClosePlease login

No account yet? Register

Vogels in vogelvlucht

Deel 14: Bibliografie

Geraadpleegde LITERATUUR.                       1)      De Vogelwereld   (Dennis Avon en Tony Tilford)                     2)      Broedende vogels   (Moussault)                     3)      Maandblad De

ClosePlease login

No account yet? Register

Vogels in vogelvlucht

Deel 13: Makkelijk om te weten

MAKKELIJK OM te weten.      Wout.van.Gils. AFSTAMMING: Tweeledige term; wordt gebruikt voor herleiding naar de oervoorvader en voor  herleiding naar voorouders van verschillend ras aan de

ClosePlease login

No account yet? Register

Vogels in vogelvlucht

Deel 12: De stam

koppel witte

DE STAM .                                                 Wout van Gils. In het kort kunnen we stellen dat een stam is het kweken van dezelfde vogels die een zo

ClosePlease login

No account yet? Register

Vogels in vogelvlucht

Deel 15: Slotwoord

SLOTWOORD.                                                    wout van Gils Beste vogelvrienden, bent u akkoord met mijn titel: “VOGELS IN VOGELVLUCHT”    Bent u het ook eens dat voor velen dit

ClosePlease login

No account yet? Register

Vogels in vogelvlucht

Deel 14: Bibliografie

Geraadpleegde LITERATUUR.                       1)      De Vogelwereld   (Dennis Avon en Tony Tilford)                     2)      Broedende vogels   (Moussault)                     3)      Maandblad De

ClosePlease login

No account yet? Register